Cháy Pin Lithium Có Nguy Hiểm Không? Điều Gì Xảy Ra Khi Pin Bị Quá Nhiệt?

Cháy pin lithium có nguy hiểm không? Đây là câu hỏi ngày càng được nhiều người quan tâm khi điện thoại, laptop, sạc dự phòng, xe máy điện và nhiều thiết bị khác sử dụng pin lithium-ion trở nên phổ biến.

Pin lithium-ion vốn được thiết kế để sử dụng an toàn trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, khi pin bị hư hỏng, quá nhiệt, chập mạch hoặc gặp sự cố trong quá trình sạc, nhiệt độ bên trong có thể tăng nhanh và mất kiểm soát.

Điều đáng lo là khi sự cố đã phát triển thành thermal runaway (thoát nhiệt mất kiểm soát), pin không chỉ nóng lên mà còn có thể tạo ra khói, khí dễ cháy, nhiệt độ rất cao và lửa.

Cháy pin lithium có nguy hiểm không?

Có. Cháy pin lithium-ion có thể nguy hiểm vì đám cháy có khả năng phát triển nhanh, tạo ra nhiệt lớn, khói và các sản phẩm khí nguy hiểm.

Mức độ nguy hiểm còn phụ thuộc vào loại pin, dung lượng, mức năng lượng còn lại, số lượng cell và môi trường xung quanh. Một viên pin nhỏ trong điện thoại không giống một bộ pin lớn của xe điện hay hệ thống lưu trữ năng lượng.

Đặc biệt, khi nhiều cell cùng bị ảnh hưởng, quá trình cháy có thể lan truyền từ cell này sang cell khác. Đây là một trong những nguyên nhân khiến việc kiểm soát cháy pin lithium-ion phức tạp hơn so với việc chỉ dập một ngọn lửa thông thường.

Điều gì xảy ra khi pin lithium-ion bị quá nhiệt?

Không phải cứ pin nóng lên là sẽ cháy. Trong quá trình sạc và sử dụng, pin vẫn sinh ra một lượng nhiệt nhất định. Khi nhiệt có thể thoát ra môi trường bình thường, đây không phải là vấn đề bất thường.

Vấn đề bắt đầu khi nhiệt sinh ra lớn hơn khả năng tản nhiệt của pin.

Có thể hình dung quá trình này theo cách đơn giản:

Pin nóng lên → nhiệt tiếp tục tăng → các phản ứng bên trong tạo thêm nhiệt → nhiệt độ tăng nhanh → thermal runaway → có thể xuất hiện khói, khí và lửa.

Khi đã bước vào thermal runaway, cell có thể tự gia nhiệt với tốc độ rất cao. UL Research Institutes cho biết hiện tượng này có thể dẫn đến nhiệt độ cực cao, thoát khí, khói và cháy.

Vì sao pin lại bị quá nhiệt?

Một số nguyên nhân có thể làm tăng nguy cơ quá nhiệt hoặc thermal runaway gồm:

🔥 Pin bị hư hỏng hoặc va đập

Pin bị rơi mạnh, đâm thủng, ép hoặc chịu tác động vật lý có thể làm ảnh hưởng đến cấu trúc bên trong cell.

Những hư hỏng này đôi khi không biểu hiện ngay lập tức nhưng có thể làm tăng nguy cơ xảy ra sự cố về sau.

⚡ Chập mạch hoặc sạc quá mức

Chập mạch bên trong hoặc bên ngoài có thể khiến dòng điện tăng bất thường và làm pin nóng nhanh.

Sạc quá mức cũng là một trong những điều kiện có thể dẫn đến thermal runaway, đặc biệt khi hệ thống quản lý pin hoặc bộ sạc không kiểm soát được quá trình sạc đúng cách.

🌡️ Nhiệt độ môi trường quá cao

Pin lithium-ion hoạt động trong một khoảng điều kiện nhiệt độ nhất định. Khi phải làm việc trong môi trường quá nóng hoặc chịu nguồn nhiệt bên ngoài, nguy cơ mất ổn định nhiệt có thể tăng lên.

🎈 Pin xuống cấp hoặc có lỗi bên trong

Pin bị lỗi trong quá trình sản xuất, chất lượng không đảm bảo hoặc đã xuống cấp có thể tiềm ẩn nguy cơ sự cố.

Điều này cũng là lý do việc sử dụng pin và thiết bị đạt tiêu chuẩn, đúng loại và phù hợp với thiết bị là một phần quan trọng trong việc giảm rủi ro.

Dấu hiệu pin đang quá nhiệt cần chú ý

Không phải lúc nào pin cũng chuyển sang cháy ngay lập tức. Trước đó, thiết bị có thể xuất hiện một số dấu hiệu bất thường:

• Nóng lên nhanh hoặc nóng bất thường dù đang sử dụng ở mức bình thường.
• Pin bị phồng hoặc biến dạng.
• Có mùi lạ phát ra từ thiết bị.
• Có tiếng xì hoặc âm thanh bất thường.
• Xuất hiện khói.
• Thiết bị có biểu hiện bất thường trong lúc sạc.

Một dấu hiệu đơn lẻ chưa chắc đồng nghĩa với việc pin sắp cháy. Nhưng nếu nhiều dấu hiệu xuất hiện cùng lúc, đặc biệt là phồng, nóng mạnh hoặc bốc khói, không nên tiếp tục sử dụng hoặc sạc thiết bị như bình thường. UL Research Institutes cũng xác định nóng bất thường, phồng, thoát khí, khói và cháy là những dấu hiệu đáng chú ý khi pin lithium-ion gặp sự cố.

Cháy pin lithium nguy hiểm nhất ở điểm nào?

1. Nhiệt lượng có thể tăng rất nhanh

Khi thermal runaway xảy ra, nhiệt độ trong cell có thể tăng mạnh trong thời gian ngắn. Nếu không được kiểm soát, sự cố có thể nhanh chóng chuyển từ một thiết bị nhỏ sang đám cháy lớn hơn.

2. Khói và khí sinh ra trong quá trình cháy có thể nguy hiểm

Pin lithium-ion khi xảy ra thermal runaway có thể giải phóng nhiều loại khí và hạt trong khói. Một số thành phần có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe khi hít phải.

Vì vậy, không nên đứng gần để quan sát hoặc cố tiếp cận một thiết bị đang bốc khói chỉ vì nghĩ rằng đám cháy còn nhỏ.

3. Có thể xảy ra tái cháy

Dập được ngọn lửa bên ngoài chưa chắc đã đồng nghĩa với việc toàn bộ pin đã ổn định.

Một số cell bên trong vẫn có thể còn nhiệt hoặc tiếp tục xảy ra phản ứng. Khi điều kiện thích hợp xuất hiện, sự cố có thể tiếp tục phát triển hoặc tái cháy. Đây là một trong những lý do cháy pin lithium-ion cần được theo dõi và xử lý thận trọng.

Khi pin bắt đầu cháy, có nên dùng bình chữa cháy không?

Có những dòng bình chữa cháy được thiết kế cho đám cháy liên quan đến pin lithium-ion, nhưng không nên hiểu rằng một loại bình có thể phù hợp cho mọi tình huống cháy pin.

Hiệu quả xử lý còn phụ thuộc vào loại pin, kích thước và cấu tạo của bộ pin, mức độ cháy cũng như loại tác nhân chữa cháy được sử dụng. NFPA cũng lưu ý rằng việc kiểm soát cháy liên quan đến pin lithium-ion có những đặc điểm riêng và việc lựa chọn phương tiện chữa cháy cần được xem xét phù hợp với từng tình huống.

Với một đám cháy còn nhỏ và vẫn đảm bảo điều kiện an toàn, có thể sử dụng loại bình chữa cháy phù hợp với đám cháy pin theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Nếu lửa đã lan rộng, khói dày, nhiệt quá cao hoặc không còn đảm bảo đường thoát, không nên cố tiếp cận để xử lý bằng mọi giá. Khi đó, cần ưu tiên đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm và gọi lực lượng PCCC.

Làm gì để hạn chế nguy cơ cháy pin?

Một số thói quen đơn giản có thể giúp giảm rủi ro:

• Sử dụng pin và bộ sạc phù hợp với thiết bị.
• Không tiếp tục sử dụng pin đã phồng, biến dạng hoặc có dấu hiệu hư hỏng.
• Không để thiết bị dùng pin ở nơi có nhiệt độ quá cao trong thời gian dài.
• Hạn chế làm rơi, đè ép hoặc tác động mạnh vào pin.
• Không tự ý sửa chữa hoặc thay đổi cấu trúc bộ pin nếu không có chuyên môn.
• Khi sạc, chú ý những dấu hiệu nóng bất thường hoặc mùi lạ.

Đặc biệt, nếu thiết bị bắt đầu bốc khói, phát lửa hoặc có dấu hiệu thermal runaway, không nên tiếp tục thử nghiệm hay xử lý theo cách thiếu an toàn chỉ để xác định nguyên nhân.

Tóm lại

Cháy pin lithium có thể nguy hiểm vì không chỉ tạo ra ngọn lửa mà còn có thể đi kèm nhiệt độ rất cao, khói, khí nguy hiểm và nguy cơ tái cháy.

Điều đáng chú ý nhất là quá trình thermal runaway có thể khiến pin tiếp tục tự sinh nhiệt và ảnh hưởng đến các cell khác. Vì vậy, khi sử dụng các thiết bị dùng pin lithium-ion, việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và chuẩn bị phương tiện chữa cháy phù hợp là điều rất cần thiết.

Bình chữa cháy chuyên dùng cho đám cháy pin lithium-ion tại An Bảo Việt

Đối với cửa hàng, nhà kho, khu vực sạc xe điện hoặc những nơi thường xuyên sử dụng và lưu trữ thiết bị dùng pin lithium-ion, việc lựa chọn đúng loại bình chữa cháy ngay từ đầu rất quan trọng.

An Bảo Việt có các dòng bình chữa cháy chuyên dùng cho đám cháy do pin. Do mỗi loại pin và nhu cầu trang bị có thể khác nhau, bạn có thể liên hệ An Bảo Việt để được tư vấn loại bình phù hợp trước khi lựa chọn.

Hãy liên hệ Hotline: 0918 087 684 – 0932 790 186 để được tư vấn

CÔNG TY PCCC AN BẢO VIỆT

Địa chỉ : 105/68 Hoàng Bật Đạt phường 15, quận Tân Bình, Tp. HCM

Website : anbaoviet.com

Có thể xem thêm:

• 7 sai lầm khi sử dụng bình chữa cháy mà nhiều người không biết
• Bình chữa cháy đặt ở đâu trong nhà là hợp lý?
• Bình chữa cháy hết hạn có dùng được không?
• Khi nào nên thay bình chữa cháy? 5 dấu hiệu không nên bỏ qua
• Bình chữa cháy không dập được lửa thì làm gì?
• Bình chữa cháy CO2 và bình bột khác nhau thế nào?
• Bình chữa cháy để lâu không dùng có bị hư không?
• Pin lithium cháy là gì? Vì sao đám cháy do pin khó dập